Duurzaamheid een luxe?

Verwachtingsmanagement
Voorjaar 2019 lag er een uitnodiging van Merlijn Twaalfhoven van The Turn Club aan een groep kunstenaars voor een reis naar de bijeenkomst van Green Culture World in Cetinje (Montenegro). Malou van Doormaal stapte in namens de Academie voor Beeldvorming. “Het werd een les in improvisatie. Tijdens de tweede reisdag bleek het bijvoorbeeld niet te gaan om een festival, maar om een educatieproject voor kinderen van 12 tot 18 jaar.”

Rebels
“Ik vond het fijn dat mijn flexibiliteit werd aangesproken, maar het maakte me ook rebels. Stond ik opeens als leraar voor een klas schoolkinderen. Ik ging direct op de tafel staan. Leerlingen in shock natuurlijk, dat zijn ze niet gewend. Onze wereld is ontworpen om bepaald gedrag te vertonen, op school, maar ook in het dagelijkse leven. Consumentisme is zoiets. Maar heb je die nieuwe schoenen echt nodig?” Het is een vraag waar Malou zich in haar werk altijd mee bezig houdt: hoe kan je je verhouden tot ingebakken vanzelfsprekendheden?

Het begon al tijdens de treinreis, op papier duurzaam in termen van CO2-uitstoot. “Maar we gedroegen ons als consumenten. Hoe vind je een alternatief?” Malou probeerde dit door een rol als schoonmaker aan te nemen. “Ik heb het balkon van onze treinwagon met een schuursponsje en doek afgenomen. Alle hoeken en gaatjes heb ik gepoetst. Dat was een manier om voor mijn omgeving te zorgen en deze niet alleen te gebruiken. Maar reizen is intensief, dus ook ik liet me vooral leiden.”

Privilege
Al met al zaten acht professionals vijf dagen in de trein voor twee dagen workshops aan 60 jongeren. “Contact met locals buiten het officiële programma was minimaal. Maar een ervaring heeft context nodig om te groeien tot iets langduriger. Hoe kun je hier aan werken?” Er is in Montenegro nauwelijks een community rond green culture of duurzaamheid. “Wij Nederlanders zijn bevoorrecht ten opzichte van de mogelijkheden daar. Afval scheiden is in Montenegro niet aan de orde. Ik hoop dat we hebben kunnen bijdragen aan bewustwording bij de volwassenen van de toekomst.”

Sociale duurzaamheid
De reis drukte Malou vol in een zoektocht naar wat sociale duurzaamheid betekent. “Hoe kun je je zo organiseren dat je gezamenlijk verantwoordelijkheid draagt? Ik heb net afgesproken dat ik me meer ga verbinden met de praktijk van de Academie voor Beeldvorming, om zo niet alleen maar van project naar project te hoppen. Ik wil werken vanuit een structurele betrokkenheid.” Maar er zullen altijd tijdelijke contactmomenten blijven. “Hoe kun je als kunstenaar zorgzaam met deze momenten omgaan? Hoe zorg je voor wezenlijk contact?” Op 10 oktober organiseert Malou opnieuw in samenwerking met The Turn Club tijdens In Our Nature Festival in Boxtel een performatief gesprek over deze vraag.

Podium voor jonge makers

Het afgelopen jaar vonden meerdere exposities plaats in de Cactus, het productiehuis dat de Academie voor Beeldvorming ontwikkelde in De Mengfabriek. De eerste serie vond plaats onder de naam <3CORE. Een tijdelijk kunstenaarscollectief van recent afgestudeerden zette in vijf weken vijf korte solo-exposities neer. Thom Brand, Niko Riedinger, Paul Nieboer, Martijn Linssen en Ian Skirvin vormden zo een dynamische estafette. Ook de studenten van AKV St. Joost voelen de noodzaak om te experimenteren buiten de muren van de academie. Zo vormde zich het multidisciplinair initiatief Ongekend. Op zoek naar locaties kwamen ze in bij de Academie voor Beeldvorming in De Mengfabriek terecht. Met Beduusd zetten ze een expositie neer met geëngageerd werk plus loterij. Tijdens Ingeblikt lag de focus op videowerken en werd de ruimte ingericht als minibioscoop. Donderdag 21 maart is het volgende event van Ongekend. Op de tentoonstelling Lieveling wordt niet alleen het werk van studenten getoond, maar ook hun inspiratiebronnen. Wat zijn de lievelingsboeken, -films en -schilderijen die inspireerden tijdens het maakproces? Er is werk te zien van Charlotte Bol, Tim van Iersel, Wanda Tiersma, Sophie van der Waard. Komt dat zien en ontmoet je nieuwe favoriet! Beeld: Mike Harris, tijdens <3CORE / Niko Riedinger. Tekst: Malou van Doormaal

PRACHTIGE BINNENTUIN

Vruchtbare samenwerking
De binnentuin was verloederd. Via verhuurder BrabantWonen komen bewoners in contact met kunstenaars van de Academie voor Beeldvorming. Er ontstaat een een vruchtbare samenwerking met een prachtige tuin en een betrokken bewonersgroep als resultaat. De tuin is aangelegd met steun van het Buurtcultuurfonds BrabantWonen. Dit fonds heeft tot doel buurten mooi en leefbaar te maken door de inzet van kunst en cultuur.

Bronzen fontein
In de tuin liggen verschillende keien: heerlijk om op te zitten in de zon. Een deel van de tuin is gevuld met plukkruiden. Midden in de tuin klinkt vanaf een kei het geluid van een fontein: een schaal vol water met daarin een bronzen hoofd. Wie goed kijkt, ziet dat het een aantal oren heeft en meerdere monden. Het bestaat namelijk uit vijf verschillende koppen, die digitaal in elkaar zijn geplaatst. Deze vijf zijn enkele van de hoofden van betrokkenen bij het ontstaan van deze binnentuin.

Het hoofd ligt er niet zomaar. Vroeger was het complex een klooster gewijd aan Sint Jan Baptist. Deze heilige – in de islam heet hij Jahja – wordt afgebeeld naar de manier waarop hij stierf: na een verleidelijke dans vroeg Salomé op aanraden van haar moeder om het hoofd van Jan op een schaal. De koning gaf het haar, al was het met tegenzin. Jan ligt begraven in de Omajjadenmoskee in Damascus, Syrië, zo wist een van de bewoners die onlangs uit dit land weg is gevlucht.

Single Saint
Jan had geen relatie en leefde teruggetrokken – een bijzonder detail op een plek met kleine studio’s voor eenpersoonshuishoudens. Vandaar de titel van het beeld: Single Saint.

Fotografie: Mike Harris.

Oproep aan ‘s-Hertogenbosch

‘Goedenavond!

Mijn naam is Klaas Burger van de Academie voor Beeldvorming. Vroeger heette dat Het Makershuis.

Vanmorgen was ik hier ook, even verderop op het stadskantoor. Samen met Rogier Gerritsen en Daphne van der Plicht bespraken we de plannen voor de komende tijd. We kwamen tot een eenvoudige conclusie: het nieuwe beleid past bij deze tijd en bij onze werkwijze. Geld moet niet vastzitten in organisaties, gebouwen of overhead, maar flexibel ten goede komen aan de samenleving. De Academie voor Beeldvorming is klaar voor deze werkwijze. We hebben geen duur gebouw, 10% van onze jaarlijkse budgetten is overhead. De rest zit in projecten.

Wat doen we in die projecten? We jagen het gesprek aan rond actuele maatschappelijke thema’s, zoals onlangs hier in het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch binnen de tentoonstelling Bosch Geluk. Daar werkten we met jonge kunstenaars, die net hun diploma behaalden aan de kunstacademie hier, aan kunstwerken over armoede in Nederland en over vluchtelingen die naar Europa komen. Deze kunstwerken zijn aanleiding geweest om in gesprek te gaan met cliënten van voedselbanken, vluchtelingen, medewerkers van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers en de Immigratie en Naturalisatiedienst.
Of nu, in Breda, waar we samen met dak- en thuislozen en maatschappelijke organisaties tijdens het Graphic Design Festival Breda een gids presenteren die de stad laat zien vanuit de vraag: wat als je geen huis hebt? Dit project zouden we graag ook in Den Bosch uitvoeren.

Onze projecten hebben altijd als doel middels kunstwerken misverstanden bespreekbaar te maken, passende oplossingen te zoeken in maatschappelijke vraagstukken, samen met iedereen die daar verstand van heeft: professionals, bewoners, ervaringsdeskundigen, hulpverleners, journalisten, onderzoekers, kunstenaars, beleidsmakers en ook met u, politici. Vandaar het woord ‘beeldvorming’ in onze naam. Want: hoe kijken we naar elkaar? Wat zijn onze blinde vlekken? En hoe voeren we in de samenleving het gesprek hierover?

Maar het gaat hier natuurlijk niet alleen over mooie projecten. Het gaat hier over geld.

De Academie voor Beeldvorming redt zichzelf prima: de meeste projecten krijgen we van de grond met projectfinanciering ter plaatse, samen met partners en opdrachtgevers. Maar we maken ons wel zorgen over ons talentontwikkelingsprogramma. Want in al onze projecten nemen we jonge Bossche kunstenaars mee. In Den Bosch staat namelijk een kunstacademie. Al jarenlang begeleiden we jonge kunstenaars na hun afstuderen naar een levensvatbare onderneming. Daar hebben we de ervaring, het netwerk en de opdrachtgevers voor. Hierdoor vertrekken deze jonge creatievelingen niet naar Amsterdam, Brussel of Rotterdam, maar blijven ze hier. Wij van de Academie voor Beeldvorming vinden dit belangrijk voor de stad en de regio, voor een fris en vitaal leefklimaat.

Bedankt voor de steun die we jarenlang van jullie ontvingen. Ik ben een van die kunstenaars die dankzij deze middelen een levensvatbare onderneming heeft kunnen opbouwen. Ik stel mijn ervaring graag beschikbaar aan de stad, zodat kunstenaars op een open en ondernemende manier leren denken en werken middenin de samenleving. Want we willen ook in de toekomst de jonge creatieveling behouden voor de stad. Maar besef goed, dat kunnen we niet alleen: daar hebben we jullie als stad bij nodig.’

Kunststudenten te gast

Eerder onderzochten de studenten in Brussel de rol van de hedendaagse kunstenaar in verstedelijkingsprocessen. De presentatie in de voormalige voederfabriek is startpunt voor gesprekken met beleidsmakers van de Provincie Noord-Brabant. In de minor zullen de studenten uitgenodigd worden hun onderzoek concreet te maken in het Brabantse stedennetwerk.

Het is de ambitie deze minor van AKV | St. Joost jaarlijk op de Tramkade te laten plaatsvinden.

26 September, 21:00, in het SM’s

Welkom op de presentatie 26 September, 21:00, tijdens de kunstnacht in Den Bosch.

Reinventing Happiness is een driejarig project van het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch waarin verschillende kunstenaars samen met museumbezoekers onze notie van geluk opnieuw bekijken. Doel van de reeks is om alternatieve sociale concepten te ontwikkelen en te onderzoeken of een andere definitie van geluk nieuwe toekomstperspectieven oplevert.

De Academie voor Beeldvorming zal binnen de muren van het SM’s gedurende twee weken werken aan 2 urgente maatschappelijke thema’s die met geluk te maken hebben. Het eerste thema is de opvang van vluchtelingen, en daarmee de komst van een nieuw AZC in Den Bosch – gelukszoekers. Thema twee is de groeiende armoede in Nederland en de functie van voedselbanken in dezen – welzijnsarmoede.

Beide onderwerpen worden aan het begin van de week in 1 sessie besproken met experts en ervaringsdeskundigen. Aan de teams worden enkele jonge kunstenaars, Lin Houtman, Malou van Doormaal en Janina Frye, uit het talentontwikkelingsprogramma van de Academie voor Beeldvorming gekoppeld. Na deze sessies zullen de kunstenaars in hoog tempo en onder begeleiding, een beeldend statement ontwikkelen.

 

NIEUW SEIZOEN, NIEUWE PLANNEN

De komende maanden zijn kunstenaars verbonden aan de Academie voor Beeldvorming op verschillende plekken actief:

Tussen 12 en 26 september produceren Janina Frye en Malou van Doormaal in het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch twee kunstwerken die de beeldvorming bevragen rond twee thema’s: de komst van een Asielzoekerscentrum in ‘s-Hertogenbosch en clienten van Voedselbanken. Deze werkperiode vindt plaats in het kader van de tentoonstelling Reinventing Happiness (2): Bossch Geluk.

Op 26 september presenteren Janina Frye en Klaas Burger een serie vlaggen voor de wijk ’t Rul in Heesch.

Tijdens het Graphic Design Festival Breda, dat plaatsvindt van 25 september tot 25 oktober 2015, wordt #Huisje #Boompje gepresenteerd. Dit is een campagne en een gids van Breda met als centrale vraag: hoe ziet de publieke ruimte er uit als je geen huis hebt? Fotografie: Mike Harris. Vormgeving: Yana Foqué / Werkplaats Typografie. Concept en redactie: Klaas Burger / STRAATRAAD Breda. Ondersteuning: Hans Diks / SMO Breda; Dennis Elbers / Graphic Design Festival Breda; Dorothé IJsseldijk / Annahuis Breda.

Van 12 – 23 oktober organiseert de Academie voor Beeldvorming in samenwerking met AKV | St. Joost een werkperiode waarin studenten hun rol als aankomend beeldend kunstenaar in hedendaagse verstedelijkingsprocessen onderzoeken.

In samenwerking met kunstenaars en vormgevers worden nieuwe plannen ontwikkeld.

Enne, Mike Harris, dank voor de fantastische foto’s!

JANINA FRYE: HOE FUNCTIONEERT HET?

Frye studeerde in 2014 af aan kunstacademie AKV | St. Joost in ’s-Hertogenbosch met lichtvoetig werk over hoe mensen zich tot dingen verhouden. Ze toonde bijvoorbeeld een film waarin ze een designtafeltje meeneemt op wandeling naar het meer van St. Moritz in Zwitserland. Tegelijk vertelt ze over de gebruiksgeschiedenis van het ding. Ze zal in 2015 in verschillende projecten samenwerken met Klaas Burger.

Werken buiten de institutionele kunstcontext ziet Janina als een uitdaging. ‘Tot nog toe gaf ik objecten een nieuwe context. Nu verplaats ik mezelf. Ik ben nieuwsgierig. Ik wil goed kunnen uitleggen wat ik doe, of mensen nou iets van kunst weten of niet. Maar tegelijk wil ik vragen kunnen stellen.’ De ontmoeting met allerlei mensen met ieder hun eigen standpunt levert haar waardevolle informatie op. ‘Je inleven in een ander is een manier om de wereld beter te begrijpen. Zo maak je jezelf vrij voor andere posities.’

Frye ziet haar werk als een communictiemiddel, een spel dat ze aangaat met de ander. ‘Een kunstwerk is een symbool van iets dat gebeurt. Hoe functioneert het? Hoe verhoudt het zich tot elkaar, dit ding en jij als mens? Zo laat kunst iets zien over hoe je leeft en hoe je met de dingen omgaat.’