Doen wat je zegt

Dinsdag 13 oktober
Vandaag doet mijn autodienst als vervoermiddel voor portretfoto’s. We gaan ze ophangen op de ramen van diverse winkels en bedrijfjes in de Schutskamp. Om 9 uur ontmoet ik Malou van Doormaal, artistiek leider en betrokken bij Lang Leve…! Dit is een artistiek actieonderzoek naar oud worden in ‘s-Hertogenbosch. De fotoseries van John van Hamond, Nenah Gorissen en Imke Panhuijzen gaan over de vraag hoe de beeldvorming rondom ouderen diverser en daardoor minder stereotype kan worden. Deze beelden krijgen nu een plek in de levendige winkelstrip aan de Boschmeersingel, vlakbij de Turkse moskee en winkelcentrum de Helftheuvel.

Voorbereidingen
Onder het genot van een mok thee bespreken we de planning van deze dag. Alles is tot in de puntjes voorbereid. Welke foto’s waar en in welke volgorde. Hoe de bevestiging eruit ziet, waar nog extra afstemming met winkeliers en ondernemers nodig is. Om 10 uur halen we de met liefde en aandacht ingepakte foto’s uit de verpakking bij haarsalon Hooijmans Hairline. Wat fantastisch om ze op groot formaat te zien! Het zijn prachtige portretten. Indrukwekkend, zeer divers en elk een eigen verhaal.

Foto’s in kapperszaak
Hooijmans Hairline wordt onder andere bezocht door oudere vrouwen uit de buurt. Eigenaar Bertie ontvangt ons hartelijk. Hij denkt mee over een goede plek voor de fotografie, zonder daarbij het belang van goede zichtlijnen vanuit de zaak te vergeten. Malou heeft de serie ‘Opa en oma’ van John van Hamond voor deze plek geselecteerd. Dit roept meteen een reactie op. “Waarom hang je deze foto’s in deze kapperszaak?” vraagt Bertie ons. “Ik heb geen Turkse klanten. Die dragen hoofddoekjes en komen hier niet.”

Gesprekken
Malou vertelt in reactie daarop over haar eerdere gesprekken bij de winkeliers in de straat. “Een aantal Turkse ondernemers merkte op het jammer te vinden dat er zo’n scheiding is tussen de Turkse en Nederlandse gemeenschap. Dus we hebben de fotografie gemixt. We willen het gesprek uitlokken. Daarvoor is kunst ook bedoeld toch?” De Academie voor Beeldvorming daagt de ondernemers, het personeel, hun klanten en voorbijgangers zo uit om hun eigen verhaal te vertellen. De reacties die de beelden oproepen komen voort uit bewondering, verwondering en weerstand. De beelden leiden tot gesprekken die nog lang niet zijn afgelopen.

Eenmaal weer buiten horen we de reacties van voorbijgangers. Een handjevol, maar toch. “Prachtige foto’s!” “Mooi initiatief!”

Gastvrij
De hele dag stond in het teken van passen, meten en afstemmen. Met doorzichtige tape, nylon visdraad, rolmaat en stanleymes. De gesprekken in de winkels op de achtergrond. Over wat corona betekent voor hun bedrijf. Over hoe zij creativiteit aanwenden om overeind te blijven. Over de verbinding die zij ervaren in de wijk en soms ook het gebrek daaraan. Over de kwaliteit van zorg voor ouderen in Nederland. Overal waar wij kwamen werden wij gastvrij ontvangen. Thee of koffie, wat te eten bij restaurant Kismet en behulpzaamheid waar we ook maar kwamen.

De tentoonstelling hangt. De volgende dag zal Malou er titelbordjes bijhangen in het Nederlands, Turks en Arabisch. De Schutskamp zal dan voor tien dagen kunnen genieten van de fotografie.

Maar zij zien niet wat ik heb gezien, de voorbereidingen. Het werk achter de schermen dat eigenlijk net zo goed het werk voor de schermen genoemd kan worden. Dat werk dat maakt dat dit een succes kan worden, omdat het gericht is op elkaar leren kennen. Ik heb genoten van het gezelschap en de passie, kennis en kundigheid van Malou, van de bedrijvigheid en van de gesprekken. Het was een bijzondere dag.


Tekst door Margo Koehorst. Actieonderzoeker en verbinder in gemeenschapsvorming met natuur, kunst en cultuur als inspiratiebronnen. Ze deed de cursus Citytrainer Cultuur Senior, een initiatief van HUIS73 in ‘s-Hertogenbosch.

Fotografie: Sas Schilten

Met dank aan de ondernemers en medewerkers voor het mogelijk maken van deze tentoonstelling: Marmaris Supermarkt, Aziatische bloemensierkunst, GSM & GADGET, Link Computers, Kismet Lokanta en Hooijmans Hairline.

Studio Linie in volle gang

Studio Linie
Witte Rook huist aan de rand van stationsbuurt Liniekwartier. Als residentie en online platform bieden zij plek aan kunstenaars om nieuwe stappen te nemen. Met Harmonie in de Linie in 2019 organiseerden zij in samenwerking met Eef Schoolmeesters een kunstroute voorafgaand aan een voorstelling met dans en muziek als cadeau voor bewoners in de wijk. Vanuit daar is Studio Linie ontstaan, een werkperiode in het Liniekwartier waarbij de wederkerigheid tussen kunstenaars en omgeving centraal staat. Malou van Doormaal van de Academie voor Beeldvorming is dit jaar aangesloten bij de organisatie.

Van A tot en met Z
Aan verschillende makers is gevraagd een bijdrage te leveren: Jesse Bom, Wouter van der Giessen, Bodil Havermans, Floor Snels, Merel Stolker en Niels Visser. Deze laatste heeft vanuit zijn ontwerppraktijk Adriaan van der Zon tot leven geroepen. Dit is een fictief personage, met ervaring als Aannemer, Barman, Cruiseschipmedewerker, en zo de rest van het alfabet af. Adriaan is een echte ondernemer en wil dat kunstenaars en bewoners samenwerken om een brug te slaan tussen de kennis en artistieke expertise van de kunstenaars en de ervaring en interesses van de mensen die hier wonen. Daarom heeft hij ervoor gezorgd dat er verschillende vacatures zijn uitgezet: voor thuiskok, klusser, theedrinker of kranten(knipsel)verzamelaar. Om dit goed vast te leggen heeft hij filmmaker Jesse gevraagd de gebeurtenissen te documenteren.

Flexibiliteit
Vanaf september zijn de kunstenaars gestart de wijk te verkennen en contact te leggen met bewoners. Dit bleek niet altijd makkelijk in de corona-omstandigheden. Merel Stolker moest haar werkwijze veranderen. “In de Buurtsalon was het niet meer mogelijk om even binnen te wandelen voor koffie of thee. Ik moest daarom nieuwe wegen zoeken om contact te maken, bijvoorbeeld via de telefoon.” Floor Snels onderzoekt wat het begrip ‘bourgondisch’ betekent in een multiculturele wijk. “Eerst wilde ik samen met mensen thuis eten. Dat kan nu niet meer. Dus ben ik pakketjes aan het maken met materialen voor een bijzondere maaltijd, geschikt voor huishoudens.”

Verzamelen
De kunstenaars gebruiken de wijk als bron van informatie en materiaal. Zo zoekt Bodil Havermans verhalen over de wijk. Via de ondernemers op het Edisonplein heeft ze een ingang gevonden. “Ik verzamel nu verpakkingsmateriaal, de vormgeving daarvan zegt veel over de identiteit van de wijk.” Wouter van der Giessen verzamelt oude kasten die klaar zijn voor de stort. “Hier maak ik nieuwe sculpturen van, geïnspireerd op de kluskunsten van de televisiepersonages Buurman en Buurman.”

Transitie
In het Liniekwartier wordt volop gebouwd en gerenoveerd. Woningcorporatie Alwel is aangesloten bij het project en geeft een van de kunstenaars de opdracht om hun werk op semipermanente wijze achter te laten in de wijk. “Linie gaat van het gas af, we investeren volop in duurzaamheid,” licht Tom Geboers van Alwel toe. Het semipermanente werk wordt een symbool van deze verandering.

Presentatie
De werkperiode sluit af op 21 november. De resultaten zullen coronaproof worden gepresenteerd voor het lokale publiek. Online is het proces te volgen via de social media kanalen van Witte Rook.


Dit project is tot stand gekomen door Witte Rook met steun van Alwel, Gemeente Breda en het Buurtcultuurfonds Brabant. Meer informatie en interviews met de betrokken kunstenaars zie: www.studio-linie.nl

Beeld: Niels Visser

Maybe in tha house!!!!

Drag wat????
Een beetje context: drag bestaat al tijden en in vele vormen. Vrouwen verkleedden zich als mannen om serieus genomen te worden in de tijd dat zij nog niet mochten stemmen. Zwarte homoseksuele mannen uit arme milieus beleefden de fantasie van een rijke witte vrouw in de Amerikaanse ballrooms.

Drag combineert een persoonlijke zoektocht naar genderexpressie met een politiek statement. Het is een middel om toegang te krijgen tot een andere wereld of klasse. Vaak profileren dragqueens en -kings zich in het uitgaansleven, in clubs en kermissen. Drag wordt dan enkel gezien als entertainment. Maybe Boozegeoisie onderzoekt hoe drag meer kan zijn dan dat.

Maybe wie????
Sinds hun geboorte in 2016 is Maybe uitgegroeid van een vrij klassieke ‘trashique dragqueen’ tot een altijd veranderende ‘non-binaire drag artist’. We spreken Maybe aan met ‘die / diens’ of ‘hen / hun’ in plaats van ‘hij / hem’ of ‘zij / haar’.

Vrij direct na de eerste dragervaring nodigde Maybe vrienden uit om mee te doen. Zo ontstond de Drag Up. “In mijn woonkamer, met de make-up van mijn moeder, uitgedroogde prittstiften en heel veel youtube-tutorials.” Dit is uitgegroeid tot een lerende community waarbij ieder event een ander karakter heeft. Zo was de Drag Up onderdeel van Queering the museum in het Van Abbemuseum, de queerminded fantastisco party in het Werkwarenhuis in Den Bosch en bij organisaties die werken met de jongeren- en trans*community.

Drag Up zei je????
Tijdens de Drag Up wordt er geëxperimenteerd met make-up en outfits. “Iedere keer met een andere insteek. Wat voor cyborg wil je worden? Hoe word je één met de natuur? Wat gebeurt er als je wordt op gemaakt door iemand met een blinddoek? Het tijdelijke karakter van make-up zorgt voor speelruimte. Dit maakt het mogelijk de conventies van je eigen identiteit uit te dagen.”

En nu????
“Door een rol te krijgen binnen de Academie voor Beeldvorming wil ik laten zien dat drag een serieuze rol kan spelen binnen maatschappelijke gesprekken,” zegt Maybe. “Het is een kunstvorm die direct een reactie uitlokt. Door de overdrijving, de kitsch en het theater, worden onze verschillen expliciet. Drie uur aan make-up maakt een nieuw gesprek mogelijk.”

Maybe wordt special manager van All Inclusive. Dit is een nieuw artistiek actieonderzoek naar thuisgevoel in ‘s-Hertogenbosch. Wie voelt zich thuis in de stad en voor wie is het een toeristenparadijs? Wie is te gast en wie is ‘die gast’? “We betrekken allerlei community’s in het beantwoorden van deze vraag. Ik heb een witte huidskleur en ben in Brabant opgegroeid, waardoor ik me thuisvoel in Den Bosch. Tegelijkertijd is er weinig ruimte voor mijn queer identiteit. Deze spanning voel ik, maar die zit ook in de stad. Hoe kunnen we gaan werken met dit spanningsveld? Hoe kunnen we hier artistiek vorm aan geven?”


Nieuwsgierig naar wat Maybe verder gaat doen?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven!

Foto 1: Monique van de Wijdeven / foto 2: Miss Freddie / foto 3: Merel Stolker / foto 4 + 5: Maybe Boozegeoisie