Lang Leve…!

Oud zijn is niet leuk, maar oud worden willen we allemaal
– Rien van Esch

De Academie voor Beeldvorming is gestart met een artistiek actieonderzoek naar de beeldvorming rond senioren in ’s-Hertogenbosch. De zorg voor langer thuiswonende ouderen staat hoog op politieke agenda’s. Ook vanuit kunst en cultuur wordt over deze vraag nagedacht: kunst en cultuur dragen bij aan zingeving, plezier en zelfstandigheid. Maar, zo bleek in ons vooronderzoek: het blijft vaak in projecten hangen. Hoe is de verbinding tussen kunstbeleving en positieve gezondheid in onze stad te verduurzamen?

Age friendly cultural city
Het actieonderzoek getiteld Lang Leve…! bestaat uit een aantal samenhangende programma-onderdelen:

Dansers van Dansnest doen in samenwerking met Van Neynsel, Welzijn Divers en het Jeroen Bosch Ziekenhuis interventies in de leefwereld van ouderen, halen kennis op en bouwen van onderop een netwerk. Juist dans is een ideale manier om de verbinding te leggen tussen beweging, zelfexpressie en contact. Uit de interventies zal een dansproductie voortkomen. Zie hier meer over het onderzoek van Dansnest.

Drie fotografen werken aan beeld over oud worden in Den Bosch. Nenah Gorissen, Imke Panhuijzen en John van Hamond zoeken ieder op eigen wijze naar hoe de beeldvorming rond ouderen in ’s-Hertogenbosch meer divers en representatiever kan worden. Zie hier meer over het onderzoek van Nenah, Imke en John. 

Vanuit het stadskantoor van gemeente ’s-Hertogenbosch wordt beleid over positieve gezondheid, kunst en culturele programmering met elkaar vervlochten. Bovendien wordt een challenge georganiseerd over eenzaamheid, cultuurparticipatie en oud worden. Hiervoor is door wethouder Van Olden en het Fonds Cultuurparticipatie een convenant getekend.

In tweewekelijkse gesprekken na afloop van de lunchconcerten in de Willem Twee Concertzaal komen senioren, beleidsmakers en zorg- en cultuurprofessionals bijeen rond verschillende thema’s: toegankelijkheid, ouderen in citymarketing, kansen voor culturele instellingen, diversiteit en meer. Telkens worden momenten georganiseerd om de beweging te verbreden, zoals een stadsgesprek (zie hier meer over het stadsgesprek) en een manifestatie. Deze zal plaatsvinden op 27 juni 2019.

Zo ontstaat een interdisciplinaire beweging die ’s-Hertogenbosch age friendly cultural city maakt. Hiermee is Lang Leve…! onderdeel van een internationaal programma van onder andere het Fonds Cultuurparticipatie, om actieve cultuurparticipatie voor ouderen te verbeteren en te stimuleren.


Lang Leve…! is een artistiek actieonderzoek van de Academie voor Beeldvorming in samenwerking met Bossche ouderen, de afdelingen zorg, welzijn en cultuur van de gemeente ’s-Hertogenbosch, Dansnest, Willem Twee, Van Neynsel, Farent Welzijn, Jeroen Bosch Ziekenhuis, Babel, Wakkere Grootmoeders, Stichting Actieve Senioren en anderen.

Artistieke leiding: Klaas Burger
Zakelijke leiding: Monique van de Wijdeven
Dansinterventies: Nana van Moergestel, Neel Brans en dansers van Dansnest
Fotografisch onderzoek: John van Hamond, Nenah Gorissen, Imke Panhuijzen
Procesregistratie: Mike Harris, Jesse Bom
Tekst: Malou van Doormaal
Inbedding beleid: Janne van Wijnen, gemeente ’s-Hertogenbosch
Financiering: The Art of Impact, VSBfonds, Fonds Cultuurparticipatie en gemeente ‘s-Hertogenbosch
Beeld: Mike Harris

De Buurtbatterij

Energie
In samenwerking met kunstenaar Melle Smets ontwikkelt de Academie voor Beeldvorming een lessenserie voor basisschoolleerlingen van de Wittering.nl en Kindcentrum De Groote Wielen. Zij zullen, als ze volwassen zijn, immers anders met energie omgaan dan wij nu doen. De jonge onderzoekers testen het verband tussen energie en gedrag. Wat gebeurt er als je geen eten op hebt? Wat gebeurt er als je geen aandacht geeft? Wanneer ontstaat een tekort aan energie? Doel is de ontwikkeling van een buurtbatterij: een instrument om in De Groote Wielen een koppeling te maken tussen overschot en tekort aan energie.

Het schooltraject bestaat uit vier werksessies met een thuisonderzoek. Zo worden leerlingen tijdens de Spierkrachtdag uitgedaagd om zoveel mogelijk op eigen kracht te doen. Alle stekkers uit het stopcontact dus, en met de fiets in plaats van de auto. Op de Energiedeeldag is het de uitdaging zo veel mogelijk samen te doen en energie te genereren voor anderen. Samen naar school lopen en anderen prikkelen met onverwachte cadeautjes.

Zoektocht
De Buurtbatterij komt voort uit een jaar vooronderzoek in De Groote Wielen. Frans Verhaaren, bewoner en een van de eerste betrokkenen bij het project: ‘Flink wat mensen hier in de wijk ervaren dagelijks druk. Tweeverdieners werken fulltime om de hypotheek te betalen en te zorgen voor kinderen. Hoeveel tijd blijft over om bezig zijn met veranderingen in onze samenleving of met sociale samenhang?’

De Groote Wielen
Klaas Burger, artistiek leider van de Academie: ‘Als je in De Groote Wielen woont, dan draai je volop mee bovenin de middenklasse. Mensen hier zijn ambitieus en mondig. Kijk naar burgerinitiatieven rondom zonnepanelen, of tegen windmolens. Maar de levens zijn ook vol. Dus er spelen belangrijke vragen: hoe vermijd je de burn-out? Hoe innoveren we ons energieverbruik? Hoe vind je vrijwilligers om standaardtaken in de wijk te vervullen?’

Op dit moment wordt er in de wijk weer volop gebouwd. Klaas: ‘De Gemeente ’s-Hertogenbosch wil bij de ontwikkeling van de wijk samenwerken met toekomstige bewoners. Tegelijk is de woonmarkt verhit. Projectontwikkelaars denken in de waarde van stenen. Tijdens de crisis lag de bouw daarom stil. Pas opgeleverde nieuwbouwwoningen stonden onder water. Een relatiebreuk was toen niet te betalen. Dat was voorbij met het aantrekken van de woonmarkt. Maar nu zie je dat prijzen de pan uitrijzen.’

Energiehuishouding
De grootste ontdekking in het vooronderzoek was dat zowel de vraag naar windmolens en zonnepanelen, als de dreiging van de burn-out draaien om de manier waarop we met onze energie omgaan. ‘Vanuit dit inzicht hebben we Melle Smets betrokken. Hij maakt in zijn Human Power Plant voelbaar hoe we de energievraag in onze samenleving weer persoonlijk kunnen maken.’

Maar hoe voller de levens, hoe kleiner de ruimte voor verveling, experiment en spel. ‘Veel wordt uitbesteed,’ zegt Frans Verhaaren. ‘De politie is verantwoordelijk voor onze veiligheid, de psycholoog voor ons welzijn, smartphones voor entertainment. Het is zo makkelijk om op jezelf te leven. Maar daarmee mis je wel contact, gezelligheid, steun en verbondenheid.’ Hoe kunnen we ons voorbereiden op een toekomst waar we anders met onze energie om moeten gaan? Deze vraag wordt in De Buurtbatterij neergelegd bij de volwassen van de toekomst, de schoolgaande jeugd.

Vervolg
De resultaten uit het onderzoekstraject zijn vanaf 29 mei zichtbaar op een bouwbord en worden samen met de verschillende ideeën van de jonge onderzoekers tentoongesteld in De Groote Wielen. Kinderen zwengelen hiermee het gesprek aan over de energiehuishouding van de toekomst en creëren een aanleiding voor ontmoeting rond dit thema. Zo draagt De Buurtbatterij bij aan de doorontwikkeling van De Groote Wielen en aan het voelbaar maken van een belangrijk spanningsveld in onze samenleving. Zie hier meer informatie over de onthulling van het bouwbord.


Artistieke leiding en onderzoek: Klaas Burger
Doorontwikkeling: Melle Smets
Projectcoördinatie en educatie: Susan Meijburg
Zakelijke leiding: Monique van de Wijdeven
Betrokken scholen: Kindcentrum De Groote Wielen, Wittering.nl
Financiering:  Gemeente ’s-Hertogenbosch, The Art of Impact, VSBfonds
Overige betrokkenen: Farent Welzijn, Wijkraad De Groote Wielen, bewoners uit en professionals betrokken bij de wijk
Beeld: Mike Harris
Tekst: Malou van Doormaal

#IKBENGEENROBOT

#IKBENGEENROBOT vond plaats tussen 5 september en 21 oktober tijdens BredaPhoto 2018. Een team van vormgevers, een fotograaf, een filmmaker, journalisten en zorgprofessionals onderzocht de invloed van digitalisering op Bredanaars en experimenteerde met manieren om nieuws en informatie te delen.

Digitalisering gaat razendsnel. De mogelijkheden zijn indrukwekkend en overdonderend tegelijk. Berichten over Poetin en Trump, treitervlogs en poezenfoto’s komen dagelijks op ons af. Tegelijk verdwijnt lokale journalistiek. Internet wijst je de weg als je zorg of aandacht nodig hebt. Mijn DigiD geeft direct toegang tot alle benodigde formulieren. Maar waar vind ik aandacht als iets opeens niet lukt?

Lokaal netwerk
Sinds 2015 zijn lokale overheden verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Hierdoor is er grote behoefte aan een lokaal netwerk. Burgers kunnen zo de juiste loketten en zorgverleners vinden, als hulp nodig is. In Breda wordt dit netwerk deels digitaal georganiseerd door Zorg voor elkaar Breda.

Ook lokale journalistiek heeft grote behoefte zo’n lokaal netwerk om nieuws te delen. Maar verdienmodellen zijn onzeker. Adverteerders verdwijnen naar social media zoals Facebook en Instagram. Deze ontwikkeling heeft tot gevolg dat in kleinere gemeenten in Nederland
nauwelijks meer nieuws wordt gedeeld over lokale politiek. In 2017 betekende dit bijna het einde voor BredaVandaag: ondanks 180.000 unieke bezoekers per maand lukte het niet voldoende inkomsten te genereren.

Leervragen
De drempels zijn vanaf het begin duidelijk: de dagelijkse druk van een journalist is totaal anders dan de traagheid van het artistieke proces. Laat staan de wekelijkse caseload van een zorgverlener. Nauwe samenwerking tussen journalistiek en professionals in zorg en welzijn is ook niet vanzelfsprekend. Journalistiek is een vrij beroep. De professional in zorg en welzijn start vanuit een methodisch concept en ontwikkelt zo eigen competenties. Richting cliënten moet er rekening mee worden gehouden dat er binnen gemeenten afspraken zijn.

Maar juist in Breda is er een behoefte gegroeid te experimenteren. Vandaar dat Zorg voor elkaar Breda zich verbindt aan dit experiment, bouwend aan een breed en veerkrachtig netwerk in de stad. Hoe bouw je een netwerk waardoor iedereen zich – zowel digitaal als fysiek – kan informeren over de directe leefomgeving? Hoe ziet zo’n gedeeld netwerk eruit? Hoe kan BredaPhoto als festival platform bieden aan een tijdelijk experiment op dit spanningsveld?

(On)mogelijkheden
Vanaf de eerste voorbereidingen is de kennis van zorgprofessionals een verrijking. Opvallend is bijvoorbeeld de diepgaande kennis van Johan van der Valk (Zorg voor elkaar Breda) op het terrein van laaggeletterdheid. Sanne van den Elzen spreekt hem uitgebreid over de ambitie om een handboek laaggeletterdheid uit te geven: een Roze boekje naast het Groene en Witte boekje over Nederlandse spelling. Maar ja, deze ambitie overtreft de mogelijkheden van #ikbengeenrobot.

Aram (Studio APVIS) worstelt met het vinden van een ingang in de stad. Hij publiceert een oproep om toegelaten te worden tot een aantal buurtapps. Het idee: portretten van deze groepen mensen, een hedendaagse ‘nachtwacht’. Maar de oproep vindt geen gehoor.
Via via blijkt wel dat er gediscussieerd wordt over de vraag of een vreemdeling tijdelijk toehoorder mag worden in de buurtapp. Maar het onderlinge contact blijkt toch te intiem voor pottenkijkers.

Zorgprofessionals
In de volgende weken begint het te lopen. Via het straatwerk van de Stichting Maatschappelijke Opvang Breda ontmoet Sanne een vrouw die niet gefotografeerd wil worden. Ze bijt zich vast in dit – voor een fotograaf – hardnekkige dilemma. Aram wordt meegenomen naar
een wijk-inlooppunt. Hij neemt met zijn smartphone gesprekken op met oudere bezoekers over de uitdagingen van de digitale vooruitgang. Als zijn telefoon vol materiaal tijdens een nachtelijk gesprek in een snackbar wordt gestolen, heeft hij gelukkig een back-up gemaakt.

Maar niet alle contacten met professionals uit de zorg- en welzijnssector verlopen eenvoudig. Soms duurt een antwoord op een vraag per mail enkele weken. En het is zoeken hoe de onderzoeksmatige insteek van beeldmakers aan te laten sluiten bij de praktische en doelgerichte insteek van hulpverleners.

Journalistiek
De onafhankelijke blik van makers en de samenwerking met zorgprofessionals biedt ruimte ten opzichte van de werkdruk van lokale journalistiek. Wijnand Nijs (BredaVandaag) zou hier graag meer mee doen. Maar hoe onderzoeksjournalistiek of experiment met nieuwe technieken georganiseerd moet worden, is niet simpel. Er is nauwelijks tijd en geld. En als het een keer lukt iets vernieuwends te doen, dan is niet zomaar een lezerspubliek gevonden. Er is immers al zo’n overkill aan informatie. Wilma Schutten (Zorg voor elkaar Breda) ervaart de nauwe banden met journalistiek als een verrassing, die zich leent voor verdere ontwikkeling.

Zelfstandige makers
De inbedding in een netwerk van journalisten en zorgprofessionals leveren voor beeldmakers verrassende ingangen op. Sanne ontmoet in de eerste dagen zoveel verschillende mensen dat de veelheid aan perspectief en belangen haar duizelt. Maar als de beginfase voorbij
is, groeit een verrassende betrokkenheid, zo ervaren Barry en Rob van Dijck (Staynice). Tegelijk blijkt het moeilijk vanuit de samenwerking het interdisciplinaire experiment te zoeken. Elkaars perspectief leren kennen en vertrouwen opbouwen is al een heleboel.

Offline – online
Voor zorgprofessionals, journalistiek en beeldmakers geldt dat zichtbaarheid van het grootste belang is. Digitale media bieden hier overweldigend veel mogelijkheden, zo zeer dat het mensen soms te veel wordt. Professionals of burgers, oud of jong, zijn hier in potentie
even kwetsbaar. De zeven weken van #ikbengeenrobot hebben duidelijk gemaakt dat de basis voor vernieuwing ligt in wederzijdse aandacht en ontmoeting. De wekelijkse redactievergaderingen boden hier een geconcentreerde structuur waarin een multidisciplinair team van believers leervragen en netwerk deelde en elkaar inspireerde vanuit verschillende invalshoeken. Als tegenhanger van de versplintering van doelgroepen in de online overkill aan informatie, is deze offline structuur van grote waarde. De zeven weken van
BredaPhoto zijn in deze zin een waardevolle verkenning van de potentie van interdisciplinaire samenwerking.


Ik ben geen robot is een artistiek actieonderzoek van de Academie voor Beeldvorming in samenwerking met BredaPhoto, Zorg Voor Elkaar Breda en BredaVandaag.
Onderzoek, fotografie en film: Sanne van den Elzen, Aram (Studio Apvis)
Vormgeving: Rob en Barry van Dijck (Staynice)
Journalistiek: Wijnand Nijs, Ankie Nederlof (BredaVandaag) en Sanne van de Weerd (stagiair Fontys Hogeschool voor Journalistiek)
Zorgpartner: Wilma Schutten (Zorg Voor Elkaar Breda)
Zakelijke en artistieke leiding: Monique van de Wijdeven en Klaas Burger (Academie voor Beeldvorming).
Fotografie werkproces: Mike Harris.

Weet je wat ik zou doen?

Er even uit
‘Elke dinsdagochtend komen mensen uit de buurt naar Inloop Clement om koffie te drinken en er even uit te zijn.’ De inloop vindt plaats in het gebouw van De Sleutel aan de Vlierenbroek in Breda. ‘Er is ook een kringloopwinkel en er worden taallessen gegeven.’ Er komt een vaste groep. ‘Er speelt onderling van alles, zoals in elke groep. Maar de mensen zijn heel open naar nieuwkomers.’

Merel Stolker maakte in november 2017 kennis met Inloop Clement. ‘De eerste keren dacht ik: “Wat goed dat dit er is, dat deze mensen hier een plek hebben gevonden!” Later kwam ik er achter wat er onderling speelt, dat er soms gevochten wordt om aandacht en dat het dan moeilijk is om te zeggen dat het wat minder gaat.’ Het is geen gemakkelijke plek voor een kunstenaar: ‘Mensen dachten dat ik ging schilderen. Toen ik dat niet bleek te doen, kreeg ik telkens vragen, zo van: “Wat ben je nou aan het doen?” Maar ook ik was verrassend welkom.’

Podium
Stolker maakte een kaartspel met als titel Weet je wat ik zou doen? Het spel bestaat uit 25 kaarten en is vormgegeven door Titus Knegtel. ‘Iedereen in de inloop zoekt naar een eigen podium.  Mensen praten niet graag over iets anders dan hoe het weer buiten is, om wezenlijke dingen in te brengen in een gesprek is moeilijk. Het kaartspel helpt daarbij.’ Op de kaarten zijn wijsheden te vinden. ‘Een man wordt ouder en merkt dat hij minder kan. Elke ochtend neemt hij zich voor om dit proces om te draaien. Hij vraagt zich af wat hij nog wel kan.’ Dus staat er op een kaart: Bedenken wat je nog wel kan, in plaats van wat je niet meer kan.

‘Het is fascinerend hoe mensen allerlei ideeen over elkaar hebben voor ze een idee hebben van wat ze zelf eigenlijk aan het doen zijn.’ Dat wordt voelbaar in een inloop zoals Clement. ‘Ik vind het belangrijk mijn kunstenaarschap te verbinden met alledaagsheid. Juist in deze inloop vind je dat op een hele mooie manier. En dat houdt mij ook een spiegel voor: wanneer durf ik zelf niet de drempel over in mijn eigen werk?’


Weet je wat ik zou doen? kwam tot stand in samenwerking met bezoekers van Inloop Clement in opdracht van Het Annahuis, diaconaal centrum Breda.
Onderzoek en idee: Merel Stolker
Vormgeving kaartspel: Titus Knegtel
Fotografie: Sas Schilten
Begeleiding: Klaas Burger / Academie voor Beeldvorming

Gratis en voor niets

Poespas
Elke woensdagochtend is Inloop Voor Elkaar van 10 tot 12 uur open voor bezoekers, in een zaaltje naast de voormalige kerk aan het Belgiëplein in Breda. ‘Er komt een diverse groep oudere mensen die niet zoveel te besteden heeft. De inloop is een plek waar niks moet,’ vertelt Malou. ‘Mensen laten de sores van thuis even achter zich en drinken een kop koffie. Met alle sociale poespas die daarbij hoort: een ongedwongen praatje, heftige gesprekken en gekibbel.’

Begin december 2017 maakte Van Doormaal kennis met de inloop. ‘Ik vind het een verfrissende omgeving. Nouja, dat is misschien een gek woord. Maar mensen zijn hier helemaal niet bezig met kunst. Dus als je iets doet krijg je heel direct reactie. Een bezoeker werd boos omdat ik doorvroeg. Iemand anders irriteerde zich omdat ik dingen benoem die voor hen vanz­­elfsprekend zijn. Ik moet dan heel duidelijk zijn in wat ik bedoel.’

N.v.t.
Op de voorzijde van de kaart staat: ‘Voor als je niet weet wat vandaag gaat brengen.’ Aan de binnenkant volgt een keuzemenu – met speciale bediening aan tafel: koffie met suiker, speculaas, maar ook pikante grapjes, kledingreparatie door Savitree of een broodje shoarma – maar daarachter staat dan weer: n.v.t. ‘En dat allemaal gratis. Want zo gaat het in Inloop Voor Elkaar.’ De hapjesplanken zijn bedrukt met tekst: ‘Jaloers?’ ‘Wat een luxe!’ En: ‘Wie heeft dat betaald?’

Vinden mensen het niet raar dat alles gratis is? ‘Voor Elkaar lijkt een soort huiskamer. De inloop wordt onttrokken aan het commerciele denken. Mensen zijn geen consument, gedragen zich daardoor vrijer. Ze worden zelf ergens verantwoordelijk voor. Dat kan een kaartspel zijn, brood brengen of gewoon koffie drinken en naar je buurvrouw luisteren. Het is daardoor heel dynamisch.’

Publieke plekken
Plekken zoals Inloop Voor Elkaar zijn bijzonder in een samenleving die steeds bureaucratischer en digitaler wordt. Juist mensen die minder geld hebben of minder opleiding hebben genoten, hebben steeds minder toegang tot publieke plekken. ‘Een inloop zoals Voor Elkaar biedt tegenwicht aan deze ontwikkeling. De menukaart vraagt hier aandacht voor en biedt nieuwkomers in de inloop een handreiking.’


Gratis en voor niets kwam tot stand in samenwerking met bezoekers van Inloop Voor Elkaar in opdracht van Het Annahuis, diaconaal centrum Breda.
Onderzoek en idee: Malou van Doormaal
Vormgeving menukaarten: Carlijn Timmermans
Fotografie: Mike Harris
Begeleiding: Klaas Burger / Academie voor Beeldvorming

Camping Kafka: weg in eigen land

Woud van regels
Nergens ter wereld zijn zoveel vakantieparken als in Nederland. Vroeger waren ze bedoeld als recreatieterreinen voor gezinnen. Tegenwoordig zijn vliegvakanties voor iedereen betaalbaar. Steeds vaker worden zomerhuisjes, stacaravans en vakantiebungalows permanent bewoond door burgers die verdwalen in een woud van regels. Camping Kafka laat zien hoe onze samenleving werkt, en zoekt met hedendaagse campingbewoners, professionals, beleidsmakers en festivalbezoekers naar alternatieven.

Vicieuze cirkels en emoji’s
Camping Kafka was met een installatie en publieksprogramma aanwezig op het Chassepark in Breda tijdens Graphic Matters 2017.  De installatie toont het campingvraagstuk anders dan gebruikelijk: hier geen foto’s met politie-uniformen voor verkrotte caravans, nadruk op criminaliteit of ‘asocampings’. Kern is een grote banner die toont hoe mensen op campings in vicieuze cirkels terecht komen. Hieromheen tonen emoji’s de karakters, gevoelens en gebeurtenissen die bewoners van vakantieparken treffen. Een glijbaan sluit aan bij campingesthetiek.

Testcases
Elke vrijdagmiddag vond in de installatie een testcase plaats. Hierin werd telkens vanuit een nieuw perspectief gekeken naar het campingvraagstuk: zzp-ers en tiny housing, senioren en campingeigenaren, mensen die vastlopen in onze samenleving en hulpverleners en tot slot arbeidsmigranten en uitzendbureau’s. Elke testcase begon met een interview waarin een campingbewoner haar of zijn levensverhaal vertelt.

Impact
Gedurende de onderzoeksfase en het publieksprogramma sloten beleidsmakers, professionals uit zorg en welzijn, campingeigenaren en -bewoners zich aan bij Camping Kafka. Zo ontstond een multidisciplinaire beweging van mensen rond het vraagstuk: allemaal zoeken ze naar alternatieven. Deze zoektocht is beschreven in een opiniestuk, gepubliceerd door BN De Stem en Brabants Dagblad (zie hier). In samenwerking met GGD West-Brabant en Provincie Noord-Brabant werkt het team achter Camping Kafka aan een tour langs plekken waar het campingvraagstuk speelt.

Witte Rook interviewde Klaas Burger over ontstaan en werking van Camping Kafka: Weg in eigen land. Zie hier het interview.


Artistieke leiding en onderzoek: Klaas Burger
Vormgeving en onderzoek: Ruben Pater / Untold Stories
Vormgeving installatie: Ivo van den Thillart
Fotografie: Mike Harris
Communicatie: Monique van de Wijdeven
Stagiair: Tessa van der Heijden
Bouw installatie: Niko Riedinger
Website: Jaap-Joris Vens
Registratie Testcases: Aram Voermans / Studio Apvis
Financiering: Gemeente Breda, The Art of Impact, Graphic Matters, GGD West-Brabant, Provincie Noord-Brabant
Overige betrokkenen: Welzijn Divers, GGZ Breburg, Diaconaal Centrum Annahuis, STRAATRAAD, Pakhuis B, campingbewoners, -eigenaren

 

Festival Door Elkaar

Hetzelfde lichaam
In de voorbereiding op het festival – dat plaatsvond op zaterdag 11 november 2017 – onderzochten Tessa van der Heijden en Klaas Burger in samenwerking met mensen met een beperking beeldvorming over hen. ‘Mijn broer en ik komen uit hetzelfde lichaam, maar ik heb een beperking en hij niet.’ ‘De minister wil niet meer voor speciaal onderwijs betalen. Ik ben bang dat ik dan niet meer op mijn manier kan leren.’ ‘Mensen denken dat ik niks kan, maar ik kan meer dan ze denken.’

Iedereen verschilt
Vanuit gesprekken en tekeningen over de eigen beleving ontstond ook een vraag naar de ander. Want: ‘Als je in beperkingen denkt dan denk je negatief.’ ‘Iedereen verschilt van elkaar. Wat is dan eigenlijk het verschil tussen wel een beperking hebben of niet?’ En welke gevolgen moet dit krijgen voor de vormgeving van het festival?  Na drie avonden lagen er genoeg ideeën voor een aantal interventies.

Cliënt
Bezoekers werden uitgenodigd een keus te maken: naar boven gaan ofwel via de Liefdeslift, ofwel via de Trap van beperkingen. In de lift troffen ze roze sfeerverlichting, waar boodschappen achtergelaten konden worden voor andere bezoekers. Als ze via de trap naar boven liepen, waren ze omringd door touwen waarin tekeningen hingen en houten figuren, die naar de tekeningen verwezen. Op de traptreden stonden woorden en zinnen die mensen over elkaar gebruiken: ‘Marokkaan.’ ‘Mevrouw.’ ‘Mongool.’ ‘Cliënt.’ Boven aangekomen stond een grote tafel waarop de rol papier lag uitgerold die was gebruikt tijdens de voorbereidingen. Bezoekers bleven gedurende de dag tekeningen en teksten toevoegen.

Festival Door Elkaar is een coproductie van mensen met en zonder verstandelijke beperking en vond dit jaar voor het eerst plaats.

 

Childish

Childish toont een selectie uit deze films en bevraagt met veel tranen de motieven achter onze eetgewoontes. Hoe komt het dat maatschappelijk bewustzijn en consumentengedrag zo moeilijk samengaan?

Multi-media installatie, variabele afmetingen.

Vertoond in het Koudijs Lokaal in De Mengfabriek ter gelegenheid van Food en Design Festival in ‘s-Hertogenbosch.

Productie: Academie voor Beeldvorming in samenwerking met Studio Apvis.

Dan kan het ook eens ergens anders over gaan

Bewoners van De Taling
In Park De Taling woont een diverse groep ouderen. Sommigen zijn fysiek beperkt en zitten in een rolstoel, anderen hebben een geestelijke aandoening, zoals afasie. Malou: “Vroeger ging je naar het bejaardenhuis als je oud was. Nu moet je een indicatie hebben om hier te mogen wonen, sommigen tijdelijk, tot ze zijn opgeknapt, maar de meesten wonen hier tot het einde van hun leven.”

Twee dagdelen per week werkte Malou in De Taling, met als doel een artistieke ingreep. Ze begon simpel: door aanwezig te zijn. “Als ik contact wil maken en de plek wil leren kennen moet ik in ieder geval zichtbaar zijn, zodat mensen weten dat ik hier als kunstenaar ben. Waar het heen gaat wist ik toen nog niet, maar je hebt een begin nodig vanuit ontmoeting met mensen.”

Toen een vrijwilliger van De Taling versiering uit de bergruimte haalde, ging Malou mee. “Er was een zolder vol afgedankte spullen! Van een rolstoel en een lampekap en een infuusstandaard maakte ik in de ontmoetingsruimte een wagentje. Dat wekte nogal nieuwsgierigheid op, en de eerste praatjes werden gemaakt.”

Tijdsbeleving
Ondertussen viel op dat personeel de werkdruk als hoog ervaart. “Er is veel bezuinigd, waardoor het personeel hetzelfde werk in minder tijd moet doen. Maar ook als je als oudere twee uitjes op een dag hebt, heb je een volle dag. Omdat alles trager gaat, beperkter is, en dagelijke handelingen meer energie kosten dan voor jonge mensen.” Zo ontstond langzaam een thema: tijdsbeleving.

Malou richtte twee verenigingen op: een voor mensen met tijd, en een voor mensen zonder tijd. Ze nodigde personeel en bewoners uit lid te worden van een van beiden. Als teken van hun lidmaatschap ontvingen de verenigingsleden een broche, gemaakt van halve dominostenen. Hoe meer zwarte stippen op de broche, hoe rustiger iemand het heeft. “Zo wordt je beleving zichtbaar: heb je meer aandacht nodig, of wil je juist even met rust gelaten worden? Zou je het minder druk willen hebben, of heb je wel even?”

“Een bewoner sprak uit dat ze teveel tijd had en zei: ‘Niemand doet iets met me!’ Een vrijwilligster bood meteen aan om haar nagels te komen lakken.” Zo komen wezenlijke dingen naar boven: hoe vul je je tijd in? “Er kwam ruimte voor interactie tussen bewoners en personeel waarin je niet vanuit je rol spreekt, maar gewoon, als mens.”

Echt
“Het was intens om personeel en bewoners te leren kennen, situaties te observeren en een artistiek product te maken. Maar ik denk wel dat het iets is waar iedereen daar mee te maken heeft. De een heeft last van stress, en de ander van verveling. En dat geldt zowel voor personeel als bewoners. Het project gaat dus eigenlijk over hoe je in het leven staat.”

“Ik was niet in de kunstwereld aan het werk, maar op een plek waar dingen echt moeten gebeuren. Ik denk dat de urgentie van het project wel duidelijk is, maar ja, ik had zelf maar een maand de tijd. Het is nu de uitdaging om de interventie uit te bouwen, zodat meer mensen lid worden van de verenigingen.”

‘Dan kan het ook eens ergens anders over gaan’ (december 2016 – februari 2017) is een project van Malou van Doormaal, Academie voor Beeldvorming, Van Neynselgroep en Park De Taling. Beeld: Jaap Joris Vens.

Your Voice, or: I can’t do anything

27 November – 3 December Your Voice was open to the public in Sweida, As-Suwayda, Syria. Aktham Abu Fakher asked Academie voor Beeldvorming to organize the open call for this exhibition with him. 20 artists from all over the world responded and thus showed a work in the south of Syria. What was the effect of this? Did it make sense? I Skype with Aktham on a Tuesday evening, February 2017.

Sweety home building
Aktham fled Syria in 2014, because of his activities in human rights. Through Brazil he came to Curacao, to ask for asylum in The Netherlands. But the island is an independent country within the Kingdom of the Netherlands,  and has no law related to refugees. Currently Aktham illegally lives in Willemstad, waiting for help from UNHCR.

Akthams wife, with their son still in Syria, runs UMA, an organization on Women Rights. The office of UMA was the location for the show. To get there, walk ‘in the “Moltaka al-mojtamaa al-madani” hall, next to the haram office, sweety home building, 4th floor’, the exhibition poster explains.

How do you feel about the open call and the exhibition?
‘It was a new idea in Sweida: an exhibition. People were thrilled, because during the war they suffered and for a long time there was nothing to do for them. So many payed attention, talked about it and came to the gallery. They shared about it on social media. Because of this UMA became known as active on the streets: UMA found some partners and got a big project. I am grateful to the artists who responded to our call.’

‘UMA now is working on peace culture. You know what war does to the minds of the people? End of March, they will do this project for six months and train people in Syria: How to live with peace? How to refuse the culture of war? How to push away the things that happened? Because no one can image what happened in Syria.’

How is your situation now?
Many people know my story. But not so many people tried to do something. Even the government of The Netherlands pushed my case away. They sent it to UNHCR. I can’t do anything. I have to be patient.’

How about UMA? They don’t need you anymore?
‘UMA is a big group now, so people will take care of the organization.’

—————

Your Voice
Sweida, Syria, 27 November 2016 – 3 December 2016.
Participating artists: Jack Hackart (US), Sam Alty (PL), Jordy Koevoets (NL), Griet Menschaert (BE), Marijke Elferink (NL), Petra Fenijn (NL), Kani Marouf (DE), Bob Georgeson (AU), Janine Gerber (DE), Ilea Kutz V. Schmehl (DE), Marieke Gielens (NL), Klaas Burger (NL), Sewar Abu Hasson (SY), Osama Abu Hasson (SY), Dala Abu Assi (Sy), Gasher Nofal (SY), Alaa Nofal (SY), Yasmin Badawi (SY), Anas Al Khateeb (SY), Hameed Nofal (SY).
Poster design: Nearest Neighbour

Single Saint

Vruchtbare samenwerking
De binnentuin was verloederd. Via verhuurder BrabantWonen komen bewoners in contact met kunstenaars van de Academie voor Beeldvorming. Er ontstaat een een vruchtbare samenwerking met een prachtige tuin en een betrokken bewonersgroep als resultaat. De tuin is aangelegd met steun van het Buurtcultuurfonds BrabantWonen. Dit fonds heeft tot doel buurten mooi en leefbaar te maken door de inzet van kunst en cultuur.

Bronzen fontein
In de tuin liggen verschillende keien: heerlijk om op te zitten in de zon. Een deel van de tuin is gevuld met plukkruiden. Midden in de tuin klinkt vanaf een kei het geluid van een fontein: een schaal vol water met daarin een bronzen hoofd. Wie goed kijkt, ziet dat het een aantal oren heeft en meerdere monden. Het bestaat namelijk uit vijf verschillende koppen, die digitaal in elkaar zijn geplaatst. Deze vijf zijn enkele van de hoofden van betrokkenen bij het ontstaan van deze binnentuin.

Het hoofd ligt er niet zomaar. Vroeger was het complex een klooster gewijd aan Sint Jan Baptist. Deze heilige – in de islam heet hij Jahja – wordt afgebeeld naar de manier waarop hij stierf: na een verleidelijke dans vroeg Salomé op aanraden van haar moeder om het hoofd van Jan op een schaal. De koning gaf het haar, al was het met tegenzin. Jan ligt begraven in de Omajjadenmoskee in Damascus, Syrië, zo wist een van de bewoners die onlangs uit dit land weg is gevlucht.

Single Saint
Jan had geen relatie en leefde teruggetrokken – een bijzonder detail op een plek met kleine studio’s voor eenpersoonshuishoudens. Vandaar de titel van het beeld: Single Saint.

Fotografie: Mike Harris.

#HUISJE #BOOMPJE: wat doe je als je geen huis meer hebt?

Op woensdag 7 oktober 2015 om 09:30 uur presenteert de STRAATRAAD #HUISJE #BOOMPJE: een gids van Breda voor dak- en thuislozen en alle overige geïnteresseerden. De presentatie vindt plaats in Stadsgalerij Breda tijdens het Graphic Design Festival. De eerste twee exemplaren zullen worden uitgereikt aan wethouder Patrick van Lunteren en aan iemand die de gids hard nodig heeft. Want regelmatig worden mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats geconfronteerd met vooroordelen die de weg naar een stabieler bestaan belemmeren.

Tot en met 7 oktober hangen billboards in de stad met vragen waarop het antwoord voor iedereen bekend is, maar waar dak- en thuislozen geen zekerheid over hebben: ‘Waar slaap ik vannacht?’ ‘Wat eten we vanavond?’ ‘Waar ontvang ik mijn vriendin?’ Vanaf 7 oktober hangt een nieuwe serie posters in de stad waarin deze vragen gekoppeld worden aan foto’s van dak- en thuislozen.

Vanaf 7 oktober worden bovendien STRAATTOURS gehouden. Dak- en thuislozen leiden geïnteresseerden rond door hun leefruimte. Zo wordt het gesprek over dak- en thuisloosheid in Breda gefaciliteerd.

PRESENTATIE:
Woensdag 7 oktober 2015, om 09:30 uur, in Stadsgalerij Breda, Oude Vest 34.

GRATIS GIDS HEBBEN?
Annahuis, Diaconaal Centrum Breda, Haagweg 3
Bibliotheek Breda, Molenstraat 6
Stichting Emmaüs Langeweg, locatie Veilingkade, Veilingkade 7
Zorg voor Elkaar Breda, Nieuwe Prinsenkade 24
Loket Centraal Onthaal, Stadskantoor, Claudius Prinsenlaan 10
(VANAF 7 OKTOBER)

Tijdens Graphic Design Festival Breda is #HUISJE #BOOMPJE ook verkrijgbaar in de Stadsgalerij.

STRAATTOURS
Wil je kennismaken met het leven van dak- en thuislozen? Laat je rondleiden en bekijk Breda vanuit een ander perspectief!

Voor ouders met kinderen:
woensdag 14 oktober, van 13:30 – 15:30 uur,
woensdag 21 oktober, van 13:30 – 15:30 uur.

Voor volwassenen:
zaterdag 10 oktober, van 13:00 – 16:00 uur,
zondag 18 oktober, van 13:00 – 16:00 uur,
zaterdag 24 oktober, van 13:00 – 16:00 uur.

Vooraf opgeven bij s.vrins@annahuis.nl, 076-5217964. Verzamelen bij Stadsgalerij Breda, Oude Vest 34. Kosten: € 6,– voor volwassenen, met een Bredapas vrijwillige bijdrage, kinderen gratis. Maximaal 15 deelnemers per rondleiding.

#HUISJE #BOOMPJE is geproduceerd door de Academie voor Beeldvorming in samenwerking met ervaringsdeskundigen van de STRAATRAAD, gemeente Breda, SMO Breda, het Annahuis en Werkplaats Typografie. Fotografie: Mike Harris. Vormgeving: Yana Foqué. Tekst en redactie: Klaas Burger, broodnodige support door Dennis Elbers.

Blinde Vlekken

De laatste 15 jaar heeft ’t Rul te maken met achteruitgang. Dit lijkt niet te maken te hebben met de manier waarop de buurt is gebouwd. Wat speelt er dan? Er zijn kopers en huurders, mensen die lang in de buurt wonen en nieuwe bewoners. Er staan huizen met een betegelde voor-tuin en huizen met keurig verzorgd groen. Er zijn ramen met gesloten vitrage en ramen waar je zo de huiskamer in kijkt.

Al deze verschillen vormen samen ’t Rul. Maar wat betekent het om samen een buurt te delen?

We leven in een tijd van reorganisatie. Zoals het ging is niet meer te betalen. Tegelijk is er ruimte voor nieuw initiatief van onderop. Daarom benaderde woningcorporatie Mooiland en de gemeente Bernheze de Academie voor Beeldvorming om in wisselwerking met u te zoeken naar vernieuwing die past bij ‘t Rul.

Naast de woningcorporatie en de gemeente zijn verschillende andere instanties betrokken. Welzijnsorganisaties, politie en de afdeling Beheer Openbare Ruimte van de gemeente leren graag hoe op een duurzame manier kan worden samengewerkt door burgers en professionals.

Kunstenaars Janina Frye en Klaas Burger ontwikkelden een serie vlaggen die de communicatie binnen de wijk zichtbaar maken.

MAAKT HET UIT WAT JE DOET?

Reinventing Happiness is een driejarig project van het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch waarin verschillende kunstenaars samen met museumbezoekers onze notie van geluk opnieuw bekijken. Doel van de reeks is om alternatieve sociale concepten te ontwikkelen en te onderzoeken of een andere definitie van geluk nieuwe toekomstperspectieven oplevert.

De Academie voor Beeldvorming zal binnen de muren van het SM’s gedurende twee weken werken aan 2 urgente maatschappelijke thema’s die met geluk te maken hebben. Het eerste thema is de opvang van vluchtelingen, en daarmee de komst van een nieuw AZC in Den Bosch – gelukszoekers. Thema twee is de groeiende armoede in Nederland en de functie van voedselbanken in dezen – welzijnsarmoede.

Beide onderwerpen worden aan het begin van de week in 1 sessie besproken met experts en ervaringsdeskundigen. Aan de teams worden enkele jonge kunstenaars, Lin Houtman, Malou van Doormaal en Janina Frye, uit het talentontwikkelingsprogramma van de Academie voor Beeldvorming gekoppeld. Na deze sessies zullen de kunstenaars in hoog tempo en onder begeleiding, een beeldend statement ontwikkelen.

Welkom op de presentatie 26 September, 21:00, tijdens de kunstnacht in Den Bosch.

Hoe zet je een IKEA kast in elkaar?

Deze handleidingen vol adviezen van wijkbewoners zijn verwerkt in wegwerp placemats die worden gebruikt in de nieuwe wijkkeuken van de Brede Bossche School Boschveld. Tijdens een bordje eten worden de restaurantbezoekers verrast met onverwachte adviezen. Het project van Malou ontstond naar aanleiding van de realisatie van het kunstwerk ‘Al Doende Leert Men’ voor het nieuwe gebouw BBS Boschveld.

Uitvoering: Malou van Doormaal

Voor Eens en Altijd

In BBS de Graaf is de buurthuiskamer grondig opgeknapt. Er ontbrak echter een wezenlijk element: hoe wordt de ruimte echt van de buurtbewoners? De buurtouders van de Barten hebben dit aangegrepen om samen met de bewoners van de Hinthamerpoort een activiteit te organiseren om de buurtkamer extra glans te geven. Dat werd een kunstwerk. In een serie bijeenkomsten hebben ze gewerkt aan de geschiedenis van deze beroemde en beruchte wijk. De groep bezocht het stadsarchief en maakte ook zelf foto’s in de wijk. Het geheel is verwerkt in een kunstwerk met de titel Voor eeuwig en altijd – Always and Forever. Deze titel is een liefdesverklaring aan de Graafse wijk, maar ook een statement: je kunt je eigen geschiedenis maken! Het idee ontstond om een foto van het kunstwerk aan het stadsarchief aan te bieden zodat latere generaties kunnen zien, hoe buurtbewoners met elkaar werken aan een leefbare wijk. De bewoners brengen wandelend een foto (door fotograaf Mike Harris) naar het Stadsarchief: daarop staat de groep vóór het kunstwerk. De wandeling werd door Lin Houtman vastgelegd in een film.

Uitvoering: Geert Das, Lin Houtman, Mike Harris, Rieneke de Vries, Teddy Tempelmans

AL DOENDE LEERT MEN

Boschveld is een wijk waar soms nogal bevooroordeeld naar gekeken wordt. De wens van de leerlingen was daarom helder: op de school moest een kunstwerk komen met een positieve uitstraling en een welkom gevoel. Ook de professionals gaven dit aan. Het is nog steeds heel hard werken in de wijk, maar er gebeuren veel goede dingen.
“We hebben een symbool van vooruitgang nodig,” zegt Fatima, coördinator van de school.
“Gewoon doen!” aldus Ton, al jaren actief in de wijk.

De zon, zoals kinderen hem vaak tekenen, symboliseert de buitenwereld. De zon geeft licht en warmte, voedt en stimuleert. Hij zet je aan om in actie te komen, de wereld te verkennen. Het is daarom een geschikt symbool voor de school.

Overdag is de zon een perfecte rood gele cirkel op de muur van de school. ‘s Nachts, als het donker wordt, verschijnt er een onhandig en kinderlijk getekend lichtend zonnetje met lachend gezicht. Het kunstwerk is een aanmoediging om op een positieve manier te blijven werken aan vooruitgang en tegelijkertijd een herinnering aan persoonlijke leermomenten en speelse, kinderlijke ontwikkeling.

Uitvoering: Malou Doormaal & Rieneke de Vries

 

CASANOVA IS EEN BIBLIOTHECARIS

Het werk CASANOVA is een display voor de acht mooiste / beste/ meest interessante boeken/ CD’s / films of luisterboeken. Het is een wisseldisplay. De display wordt steeds opnieuw ingericht door een Casanova die de bezoeker, U, wil verleiden tot het lezen, luisteren en kijken van zijn of haar favorieten uit de bibliotheek. Deze keuzes worden van een motivatie voorzien. Verleider en bibliothecaris, het hoort bij elkaar. De bibliothecaris is een verleider, Casanova is een bibliothecaris.

Uitvoering: Karin van Pinxteren

MAGAZINE O.N.S.

Magazine O.N.S., Onderzoek Naar Samenleven, is een samenwerking tussen de Academie voor Beeldvorming, het Erasmusfestival Brabant en Stadskunstenaar Lucas de Man (Stichting Nieuwe Helden) en maakt onderdeel uit van Stadsproject OOG. Het magazine vormt de voedingsbodem voor de Toren van Babel die op 31 Oktober 2014 haar premiere beleefde in het stadskantoor van Den Bosch.

Concept: Academie voor Beeldvorming &
Stadskunstenaar Lucas De Man
Redactie: Klaas Burger, Lucas De Man en Kirsti Pol
Tekst: Klaas Burger en Linda Groothuijse
Fotografie: Mike Harris
Grafisch ontwerp: Nearest Neighbour
Drukwerk: Wegener Media
Oplage: 80.000

SINT JOSEPH

Elke vertelt over ‘Model Citizens’, een project dat het duo deed in Cairo. ‘Het stadsbestuur wilde van een oud leegstaand paleis een museum maken. De kleine bedrijfjes in de omliggende wijk, vooral van automonteurs, zouden worden uitgekocht.’ De wijk was niet bij de plannen betrokken. Wouter: ‘We hadden een open werkplaats en lieten de wijkbewoners de plannen zien.’ De automonteurs, die in de analyses als probleem werden gezien, kwamen in opstand en droegen andere, eigen plannen aan. ‘Al die ideeën hebben we naast elkaar in een grote maquette gevisualiseerd. Het was een waanzinnig bouwwerk vol tegenspraak.’

De problematiek waar Osterholt en Uitentuis zich in Egypte mee bezig hielden, is in Nederland verborgen achter een schil van bureaucratie en beleefdheid. Wat dat betreft zijn de huidige politieke en economische omstandigheden interessant, vindt Osterholt. ‘Hoe komen mensen in verzet? En wanneer wordt dat toegestaan? En wanneer niet?’ ‘Maar in Nederland zijn we al tijdenlang gewend compromissen te sluiten. Daardoor zijn mensen in Nederland passiever, soms cynischer, vergeleken met mensen in Cairo,’ stelt Uitentuis.

Op zoek naar een onderwerp om in Boxtel mee aan de slag te gaan stuitten Wouter en Elke in het kantoor van de Boxtelse woningbouwvereniging Sint Joseph op het beeld van Sint-Jozef. ‘Het is de heilige van het gezin en van het ambacht, patroon tegen woningnood en schulden. Maar Sint-Jozef is ook degene die in bijbelverhalen een rol heeft op de achtergrond,’ zegt Elke. ‘Een heel mooi symbool voor een woningbouwvereniging die, als een stille kracht, haar werk doet in de wijk,’ vult Wouter aan.

Een van de tradities die Osterholt en Uitentuis tegenkwamen, is om het beeld van de heilige Jozef op de kop met het gezicht naar een huis gericht te begraven. Op deze manier, zo gaat de gewoonte, beschermt de heilige het huis en zijn bewoners tegen schulden en – mocht het huis te koop staan – draagt zijn steentje bij aan een spoedige verkoop. ‘In het zuiden van de Verenigde Staten is dit gebruik tijdens de huizencrisis van de afgelopen jaren weer opgeleefd,’ ontdekte Elke. ‘Maar ook in Noord-Brabant en Limburg wordt het gedaan.’

De kunstenaars hebben een mal gemaakt van het beeldje van Sint-Jozef. Daarmee zullen kopieën worden geproduceerd. Deze beelden worden in de maand april begraven bij huizen van bewoners in de wijk Breukelen, Boxtel. In wisselwerking met betrokkenen hopen Osterholt en Uitentuis de voorwaarden en gevolgen van huisvesting en schulden verder af te tasten. Documentatie van deze wisselwerking zal gebundeld worden aangeboden aan de woningbouwvereniging, bestuurders en bewoners.

WE ARE CITIZENS

Simultaneously two other Brabantian artists are working from the Annahuis in Breda (NL). In both cities they are working with key figures from the Roma culture. This project is the first of a large series of European ‘mirror’ projects. Minority or not, inhabitants of a city are being mirrored.The relation between inhabitants will be shown in a new light by constructing a new reality that reflects how they relate to the self and the other. Often we as humans talk about (groups of people), yet not to and with them.

By portraying key figures from Roma communities as citizens of a city we try to lift the curtain to show the person behind the prejudice. The artists, Roma, stakeholders and other citizens of the cities will use Facebook, Skype and other means to keep track of each others process. Interested? Follow the project and influence it though the Facebook page ‘We are Citizens’.

The results of this art project are a series of works consisting of various disciplines and media. (visual art, film, music, sound clips, photography and text, resulting in a publication and website) An essay will be written by scientists and artists to be included in the publication.

This art project is made possible by Province Noord-Brabant / Buurtcultuurfonds Prince Bernhard Culture Fund and Košice 2013, under the candidacy of 2018Eindhoven | Brabant for the title of European Capital of Culture in 2018. After winning the title, there will be 42 similar projects realized throughout Europe towards 2018.